Vẫn không được giải đáp rõ ràng
Và có lẽ đã đến lúc chúng ta cần lấy quan điểm rộng rãi về cách thức nhà đầu tư trong và ngoài nước muốn các công cụ đàm đạo với cổ đông đó (bao gồm BCTN) đổi thay sao cho có lợi cho họ. Tại sao vậy? Chắc mỗi người có mỗi câu trả lời nhưng có thể phần chung của nhiều câu đáp nằm ở thái độ nhìn nhận về TTCK.
Câu hỏi mà nhiều người có lẽ quan tâm là BCTN của các công ty niêm yết của Việt Nam đã tiến bộ gì trong các điểm kể trên, và qua đó đề đạt sự phát triển của TTCK Việt Nam như thế nào? Có khi nào các BCTN của Việt Nam chỉ được làm sao cho đẹp, nhiều hình ảnh, đưa nhiều thông tin chuyên môn lên đó… chỉ để chiêm ngưỡng mà không cần biết nội dung của nó có rõ ràng, dễ hiểu và có ích hay không? Câu trả lời có lẽ phần nào nằm trong những câu chuyện tôi kể sau đây.
Một BCTN tốt bao gồm các đặc điểm: kể một câu chuyện về công ty dễ hiểu, hấp dẫn, khái quát bộ mặt và triển vọng của công ty; cung cấp thông tin hữu dụng cho nhà đầu tư và những người quan tâm khác; đảm bảo câu chuyện và thông báo đó đáng tin tưởng.
Bài học của các thị trường đi trước cho thấy cái vòng xoáy đó vô cùng khó lường khi thanh khoản yếu và khả năng quản trị rủi ro của các tổ chức vận hành kém.
Và quan yếu nhất trong việc thực thi những điều này là thái độ, không phải làm cho có.
Các thông tin và trình bày về rủi ro trong các BCTN 2012 nhiều hơn, nằm cả trong phần nội dung chính và đề cập thêm trong các ít tài chính so với những bẩm từ 2005 đến 2007.
#. Nói cách khác, không ít nội dung trong BCTN chuyển từ trạng thái không công bố thông báo sang dạng “nói chung chung”. Chúng ta đang xem nó như một thị trường vốn đương đại cần phát triển để cung cấp vốn cho nền kinh tế hay là một kênh kiếm “tiền nóng”? Đến việc làm BCTN của DN Dừng lại với những câu hỏi về TTCK nói chung, tôi quay về những câu hỏi đối với BCTN và độ minh bạch của thị trường.
Chả hạn, nếu ai đó đi tìm thông báo về các sản phẩm phái sinh tín dụng hay cho vay thứ cấp trong BCTN của một số nhà băng đã sụp đổ của nước ngoài thì cũng không thấy. Đáng sửng sốt là sau gần 10 năm từ ngày tôi đọc được những điểm yếu kể trên, chúng vẫn tồn tại.
Nhưng tôi lại tự hỏi là, một nhà đầu tư nhỏ lẻ liệu sẽ hiểu như thế nào về những biện pháp quản trị rủi ro chung chung được đề cập trong các BCTN kiểu “công ty chủ động tâm tính kỹ lưỡng… (một loạt thuật ngữ chuyên môn)… để hạn chế rủi ro tỷ giá”? Tôi tìm thấy những gương mẫu như thế này ở nhiều ít, vậy chúng cung cấp thông báo gì cho nhà đầu tư? Cung cấp nhiều thông tin hơn không có tức thị các thông tin đó dễ đọc, dễ hiểu và có ích.
Tóm lại, nhìn tổng thể, tôi thấy có những chuyển biến đáng kể trong cách mà các CTCK và thị trường vận hành, trong hành vi nhà đầu tư, giới phân tích và giới báo chí theo dõi thị trường. Tôi điểm qua khoảng 20 công ty trên thị trường và so sánh mỏng của họ từ năm 2005 tới năm 2012, một số trường hợp không có Báo cáo năm 2005 thì bắt đầu từ mỏng sớm nhất của họ (chẳng hạn 2007, 2008).
Nhưng sự dị biệt là sau một đôi sự kiện và thời gian, người ta có những sự đổi thay rất lớn lao về chuẩn vắng, quy tắc và sự nghiêm khắc của từng lớp (bao gồm báo chí, giới nghiên cứu và giới phân tích) về những thông tin từng bị rơi vào mảng xám để giới đầu tư nhỏ, ít có thông báo nội bộ được cảnh báo.
Nói vậy để thấy, dù chỉ là một trong những nguồn thông báo dành cho những người có quan tâm, nhưng BCTN ít nhiều đề đạt được ban lãnh đạo công ty quan hoài tới cổ đông (shareholders) và các bên liên quan (stakeholders) tới mức nào. Sự kiện HAGL chỉ là một sự kiện gần đây. Với cá nhân chủ nghĩa tôi, rất khó để từ những thông tin trong đó nhận ra được nguy cơ mà Tập đoàn có thể đối mặt trong lĩnh vực môi trường và điều không may đã xảy ra trong thời gian qua.
Bắt đầu bằng những điều tra về cách thức mà nhà đầu tư, giới phân tích tài chính dùng thông tin trong BCTN và những phương tiện quan hệ cổ đông khác như thế nào (điều mà nhiều tổ chức nước ngoài đã làm từ lâu), cho đến hỏi thăm những khó khăn mà những người trực tiếp tạo ra BCTN đối diện, chúng ta mới có thể đi đến một góc nhìn rõ ràng chúng ta đang ở đâu, và đã tiến bộ ra sao, còn cách bạn bè xung quanh như thế nào? Nên nhớ rằng, đặc thù của một TTCK nhiều nhà đầu tư nhỏ sẽ cần những chuẩn khác với một thị trường nhiều nhà đầu tư lớn.
Cuối cùng, xin lưu ý là, chúng ta không nên coi xét độ sáng tỏ và chất lượng thông tin chỉ ở bất kỳ một bộ phận nào, chẳng hạn như thường giới hạn nó trong BCTN, mà phải nhìn trong cách thông báo được truyền tải trên mạng Internet, ở các buổi đối thoại với cổ đông, báo chí và giới phân tách.
Điều bất thần là đây là 4 điểm tôi đã đọc được từ luận văn của một bạn sinh viên đại học của tôi năm 2004 về việc tạo thị trường phái sinh chứng khoán ở Việt Nam, và đọc được những luận điểm rưa rứa ở nhiều nơi suốt từ đó đến nay.
Tôi tự hỏi, có phải bao năm qua, chúng ta chỉ “trang trí” TTCK một cách hoành tráng hơn, nhưng cái nền tảng thì vẫn vậy? Rõ ràng, ở một thị trường mà chuồng xí pháp lý tương trợ, coi như một phần cơ sở hạ tầng của thị trường còn thiếu, thanh khoản yếu và tụ hợp vào một số ít cổ phiếu cũng như chính sách quản trị rủi ro kém của các định chế tài chính trung gian thiếu hiệu quả thì khó mà mong đợi những nhà đầu tư có tổ chức “cỡ lớn” dự vào thị trường.
Đó là chưa nói có những thông điệp sử dụng nhiều thuật ngữ chuyên môn và rối rắm. Đây là khu vực mỏng thuộc vùng “màu xám” - thỉnh thoảng những tuyên bố trong đó khó có thể kiểm chứng là nó chính xác hay không. Các DN đạt giải trong kỳ bình chọn BCTN 2012 Nói đi thì phải nói lại, những vấn đề về tính minh bạch thông tin và BCTN không chỉ là của riêng Việt Nam.
Liệu đây có phải là một cách để khiến các nhà đầu tư nhỏ nản lòng trong chuyện đào sâu vào BCTN? Cần thực chất hơn một đôi điểm tản mác trên đây khi tổng hợp lại thì nó vẽ ra một bức tranh về BCTN khá giống với tổng thể TTCK, đó là chúng ta có một bức tranh hào nhoáng hơn dĩ vãng, nhưng bản chất bên trong không đổi thay nhiều.
Từ chuyện về tổng thể thị trường Nhìn tổng thể thị trường, một phát biểu gần đây gây ấn tượng với tôi là nhận định của ông Phạm Ngọc Bích, Giám đốc khối khách hàng tổ chức CTCK Sài Gòn (SSI) về 4 điểm yếu của TTCK Việt Nam. Mặc dù chúng ta đang chuẩn bị cho ra đời sản phẩm phái sinh và ETF, tôi tự hỏi, nếu xảy ra tình trạng kém thanh khoản của các tài sản cơ sở thì điều gì sẽ xảy đến với thanh khoản và độ biến động của các sản phẩm phái sinh và ETF? Và người ta cũng biết rằng, độ biến động của chính sản phẩm phái sinh và ETF lại quay lại tác động đến tài sản cơ sở.
Nếu nhìn lại vấn đề rủi ro xuất phát từ đầu tư BĐS, chứng khoán và rủi ro lãi suất, trước khi khủng hoảng xảy ra và ngay cả trong thời kì đó, tôi tin rằng, những thông tin tìm được trong BCTN không nói cho nhà đầu tư biết được doanh nghiệp đang xử lý nó như thế nào.
Tóm tắt 4 điểm đó là (1) thanh khoản kém, vốn hóa thị trường và thanh khoản chỉ tụ tập vào một số ít cổ phiếu; (2) thiếu hành lang pháp lý cho việc cho vay chứng khoán cũng như giao tiếp trong ngày; (3) chính sách vĩ mô chưa ổn định; (4) chính sách quản lý rủi ro thị trường của nhiều CTCK vẫn chưa đủ chuẩn để tham gia vào chứng khoán phái sinh. Mặt khác, các thông báo được cung cấp về quản trị các loại rủi ro đáng tin cẩn và bổ ích đến mức nào? chẳng hạn, ít của vàng anh Gia Lai (HAGL) năm 2012 nói rất nhiều về quản trị rủi ro và phát triển vững bền, nhưng phần lớn trong số đó là những thông tin tích cực.
Đây là một điều mà nhiều đồng nghiệp của tôi bên này làm nghiên cứu và các khách mời diễn giả từ các doanh nghiệp gọi là… làm cho có, để tuân thủ quy định hoặc cho giống các công ty khác trong khi tính dễ đọc và có hữu dụng cho quyết định đầu tư là… gần như số không. Những câu hỏi như HĐQT làm gì để được hưởng lương thưởng cao, chuẩn xác là bao nhiêu, công ty được quản lí ra sao, kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro như thế nào.
Nhưng hàm chứa trong nó lại là những vấn đề cũ. Mỏng thường niên tốt nhất 2013 Đối với một nhà đầu tư, nhà phân tách tài chính hay một nhà báo bắt đầu quan tâm tới một công ty mới, Báo cáo thường niên (BCTN) là một trong nhiều nguồn thông tin mà họ tìm đến, để biết công ty này làm gì, định hướng thế nào, lãi lờ ra sao, được quản thế nào? thành thử, BCTN vừa là một công cụ mỏng kết quả nhưng cũng là một phương tiện kể chuyện về công ty cho công chúng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét